KOSOVËOP-ED

Kurti e ka humbur komplotin në veriun e Kosovës

Një kryeministër i pamatur mund t’i ketë vënë në bast kartat e mbetura të vendit të tij në veriun e trazuar.

Dy vjet më parë, në shkurt të vitit 2021, Albin Kurti erdhi në pushtet për herë të dytë me premtimet që ta reduktojë “servilitetin” e qeverive të mëparshme ndaj Serbisë dhe separatistëve serbë në veri të Kosovës dhe për t’i detyruar këta të fundit të kthehen në tufë.

Market Florenti
Koha
Florenti Company

Sot, ajo strategji ka mbetur histori. Qeveria e Kurtit tani ka më pak kontroll mbi Kosovën veriore si asnjëherë më parë, dhe është refuzuar publikisht në një mënyrë të paprecedentë nga aleati kryesor i Kosovës, SHBA, i cili në mënyrë të turpshme ia ka ndaluar Kosovës pjesëmarrjen e mëtejshme në stërvitjen mbrojtëse të NATO-s “Defender 23”. Kaq sa i përket integrimit të Kosovës në strukturat perëndimore të sigurisë.

Mediat përkrahëse dhe politikanët e kanë kundërshtuar dhunën e protestuesve serbë në veri me vendosmërinë e qetë të qeverisë për ta zbatuar sovranitetin dhe sundimin e ligjit.

Sido që të jetë, strategjia e integrimit të veriut në pjesën tjetër të Kosovës është në një rrëmujë; Çështja tani është nëse Kosova mund të varet nga diçka më shumë se sovraniteti nominal mbi komunat e saj të rebeluara.

Është për keqardhje që Kurti nuk i ka lexuar librat e tij të historisë për konflikte të tjera të vështira, sikurse ai në Irlandën e Veriut, ku një revoltë e armatosur nga nacionalistët irlandezë shkaktoi mijëra jetë dhe një kaos absolut përpara se një qeveri e Mbretërisë së Bashkuar t’i qetësonte më në fund ujërat e stuhishme duke ofruar koncesione të mëdha.

Të njëjtat argumente morën zjarr edhe në Irlandën e Veriut ashtu sikurse në Kosovë – për sundimin e ligjit dhe sovranitetin – mirëpo qeveria e Mbretërisë së Bashkuar, në fund, i hodhi ato, dhe me mençuri i shndërroi të njëjtat në interes të gjerë të paqes dhe kthimit në normalitet.

Kurti nuk e ka ndjekur të njëjtin shteg dhe ndoshta nuk mund ta marrë, pasi e ka marrë pushtetin si një ideolog që e kishte denoncuar çdo marrëveshje të mëparshme të arritur ndërmjet Serbisë dhe Kosovës. Ashtu si shumë ish-studentë protestues, Kurti mbetet i fiksuar pas ideve abstrakte pa kontekst. Kurti duket i painteresuar për t’u përballur në mënyrë pragmatike me faktet – një prej të cilave është se serbët e veriut janë shumë të sigurt në vendosmërinë e tyre për të pasur shumë pak lidhje me Kosovën dhe e gëzojnë mbështetjen e qartë të një shteti fqinj që është më i madh dhe më i fuqishëm se Kosova.

Kosova do të kishte qenë më e mençur duke e lënë në pezull çështjen e serbëve të veriut, sado e pavolitshme të jetë kjo përsa i përket ballafaqimit me kontrabandën dhe vjedhjet. Shtetet e tjera e kanë bërë të njëjtën gjë. Irlanda e ka vajtuar humbjen e Irlandës së Veriut në vitet 1920, por vazhdoi me shumë sukses pa të, dhe humbja e Belfast-it ndaj Irlandës ishte një humbje shumë më e madhe sesa Mitrovica e Veriut për Kosovën. Humbja e rajonit Nagorny Karabakh nuk i ndikoi shumë as zhvillimit të Azerbajxhanit. Kohëve të fundit ajo mori pjesën më të madhe të saj, por vetëm sepse e kishte mundësinë ta merrte, jo sepse duhej.

Katër komunat veriore të Kosovës përbëjnë një fragment të vogël të territorit kombëtar dhe përfshijnë vetëm një qendër urbane të vogël, Mitrovicën e Veriut. Ekonomikisht dhe strategjikisht, “veriu” – një emërtim i pasaktë, pasi nuk është gjysma veriore e vendit, por një pjesë e vogël e veriut – do të thotë pak për Kosovën.

Njerëzit nuk kanë nevojë të kalojnë përmes, madje as t’i afrohen, për të arritur në tri nga katër fqinjët e Kosovës – Shqipërinë, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut. As nuk i ndanë në dysh të gjitha rrugët për në Serbi.

Qeveria do të kishte qenë më mirë ta investonte kohën e saj duke e menaxhuar më mirë 90 për qindshin e vendit që nuk është në “veri”. Në vend të kësaj, ekonomia është në stagnim, fushata e njohjes së shtetësisë së Kosovës ka ngecur plotësisht dhe emigracioni po e gërryen vendin. Ndërkohë, qeveria Kurti e humb kohën e saj duke u fiksuar pafuqishëm në mbi rreth 50,000 njerëz të cilët qartazi nuk dëshirojnë të jenë pjesë e projektit kombëtar, por që megjithatë, me ndihmën e Kurtit, e kanë shndërruar veten e tyre në çështje problematike. Ndërkohë që Shqipëria po e ripaketon veten si destinacioni i pazbuluar i ëndrrave të Evropës për pushime, Kosova po e shkëmben etiketën e saj si vendi më i ri i Evropës, me një etiketë tjetër, si vendi më i trazuar i Evropës, me përjashtim të Ukrainës.

Nuk është për t’u habitur që SHBA po heqin dorë nga rrëmuja e Kurtit në veriun e Kosovës. “Ne i dënojmë fuqishëm veprimet e Qeverisë së Kosovës që po i përshkallëzojnë tensionet në veri”, shkroi në Twitter më 26 maj Sekretari Amerikan i Shtetit Blinken – një qortim aq i plotë sa mund ta imagjinoni.

Qeveritë perëndimore kanë pak instinkt për ta ndihmuar njëra-tjetrën për t’u përballur me revoltat e brendshme. Evropa dhe SHBA-ja nuk i ofruan Britanisë shumë ndihmë për Irlandën e Veriut derisa Britania e Madhe nuk filloi të ofrojë koncesione apo kompromise të mëdha – të cilat SHBA-ja me kënaqësi më pas i ndërmjetësoi dhe pretendoi ta marrë meritën për to. Nëse Kosova mendon se dikush do ta ndihmojë për t’i nënshtruar serbët e veriut, atëherë do t’i duket sikur është duke folur me murin.

Autori Marcus Tanner është redaktor i Balkan Insight dhe autor i “Albania’s Mountain Queen, Edith Durham and the Balkans” [Tauris].