NATO në 5%: Trump rikthen fuqinë, Rutte e zyrtarët evropianë e përgëzojnë për paqen mes Izraelit dhe Iranit

Pas pritjes zyrtare të liderëve në mbledhjen kryesore të NATO-s që po mbahet në Hagë të Holandës në kuadër të Samitit të NATO-s, sekretari gjeneral, Mark Rutte bashkë me zv.sekretaren, Radmila Šekerinska dhe zyrtarë të lartë nga NATO takoi presidentin e SHBA-ve, Donald Trump dhe zyrtarët e lartë nga SHBA.

Trump dhe Rutte, shpallën një marrëveshje historike për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 5% të PBB-së për vendet anëtare.

Ky vendim vjen në një kohë kur bota përballet me sfida të mëdha gjeopolitike — por edhe me një kthim të fuqishëm të Trump në qendër të skenës globale.

“Kam kërkuar prej vitesh që ata ta çojnë nivelin e shpenzimeve në 5%, dhe tani po e bëjnë. Kjo është një lëvizje e madhe nga 2%, dhe shumë vende as që po e përmbushnin atë 2%. Mendoj se është një lajm shumë i madh. NATO do të bëhet shumë e fortë me ne, dhe e vlerësoj këtë.”, tha Trump, në hyrje të bisedës.

“Para se të flas për shpenzimet për mbrojtje, dua të njoh udhëheqjen tuaj vendimtare. Jeni një burrë i fuqishëm, por edhe një njeri i paqes. Fakti që patët sukses në ndërmjetësimin e armëpushimit mes Izraelit dhe Iranit është diçka për të cilën ju përgëzoj. Është e rëndësishme për gjithë botën.”, vazhdoi Rutte.

“Tani, për shpenzimet — është plotësisht e vërtetë: pa Presidentin Trump, kjo nuk do të kishte ndodhur. U bë në tre faza. Kur u bëtë president në vitet 2016–2017, i detyruat evropianët dhe kanadezët të kontribuonin më shumë. Si rezultat, pati një trilion dollarë shtesë në shpenzime të mbrojtjes nga Kanadaja dhe vendet evropiane.”, vazhdoi ai.

Pastaj erdhi faza e dytë — kur u kthyet në detyrë janarin e kaluar. Në atë pikë, të gjitha vendet që nuk e kishin përmbushur ende objektivin prej 2% u zotuan ta arrijnë. Qëllimi ishte vendosur që në Uells në vitin 2014. Disa vende thoshin se do ta arrinin dikur në vitet 2030 — tani të gjitha, përfshirë Kanadanë, Italinë dhe Belgjikën, janë zotuar.

Dhe tani vjen hapi i madh: sot, të gjithë vendosëm të shkojmë në 5%. Duhet të mbrojmë veten jo vetëm për shkak të kundërshtarëve tanë, por sepse është e drejtë të barazohet barra me Shtetet e Bashkuara. Me këtë 5%, Evropa dhe Kanadaja do të barazojnë proporcionalisht shpenzimet amerikane për mbrojtje. Nuk ka më që taksapaguesit amerikanë të paguajnë më shumë — tani, evropianët dhe kanadezët po marrin përgjegjësi.

Sërish, kjo nuk do të kishte ndodhur pa zgjedhjen tuaj në 2016, rizgjedhjen tuaj vitin e kaluar dhe kthimin tuaj në detyrë në janar. Faleminderit.”, u shpreh Rutte.

“Shumë faleminderit. Mendoj se është një fitore e madhe për të gjithë. Së shpejti, do të jemi të barabartë — dhe ashtu duhet të jetë. Janë shumë para — shpenzime masive për mbrojtje. Triliona më shumë.”, vazhdoi Trump.

“Kemi pasur një marrëdhënie shumë të mirë që në fillim. Jeni një njeri shumë i respektuar, dhe jemi mirënjohës që jeni këtu. Të gjithë të mbledhur këtu — si në të majtën, ashtu edhe në të djathtën time — janë njerëz të mrekullueshëm. Ndoshta edhe më të mirë se ekipi im. Por në të vërtetë, e vlerësojmë. Kemi punuar për këtë çështje për një kohë të gjatë.”, shtoi ai.

“Kur Biden ishte në detyrë, gjithçka ngeci — ashtu si gjithçka tjetër. Por tani po ecim përpara sërish, dhe sot do të ketë votim.”, u shpreh presidenti amerikan.

Më poshtë pjesa tjetër e bisedës.

— Po, sot do të vendosim unanimisht ta miratojmë këtë. Ky është bindja ime e fortë. Nuk mund të flasim shumë për këtë para votimit — mund të ndodhin gjëra të çuditshme.

— Nuk jam shumë i shqetësuar. Mendoj se do të kalojë. Jam shumë i kënaqur.

— Zoti President, si po qëndron armëpushimi mes Iranit dhe Izraelit?

— Mendoj se shumë mirë. Izraeli u rikthye dje — isha krenar për ta. U tërhoqën fillimisht sepse ndjenë se kishte një shkelje. Teknikisht, kishin të drejtë, por nuk do të përfundonte mirë. U thashë: ktheni avionët — dhe e bënë. Ishte një gjë e madhe. Po shkon shumë mirë.

— Zoti President, çfarë përgjigje keni ndaj deklaratës së ministrit të jashtëm të Iranit se do të vazhdojnë pasurimin e uraniumit dhe përpjekjet për armë bërthamore?

— Nuk e di nëse me të vërtetë e thanë atë, por mund t’ju them që gjëja e fundit që duan tani është të pasurojnë ndonjë gjë. Duan të rimëkëmben. Dhe nuk do ta lejojmë. Ushtarakisht, jo. Besoj se mund të kemi ndonjë formë marrëdhënieje me Iranin në të ardhmen. Gjatë katër ditëve të fundit, ka pasur komunikim. Pranuan armëpushimin. Ishte marrëveshje e barabartë — të dy palët thanë, “Mjaft.”

Jo, nuk do të pasurojnë. Është gjëja e fundit që duan. Nuk janë duke kërkuar të ndërtojnë bombë tani. Pas gjithë kësaj? Ndoshta në të ardhmen dikush tjetër do të merret me këtë. Por jo tani. Nuk do të ndërtojnë bombë dhe nuk do të pasurojnë uranium.

Besojmë që gjithë materiali është ende atje poshtë. Nuk është e lehtë për t’u lëvizur. Nuk është si të mbështjellësh një qilim. Është jashtëzakonisht e vështirë dhe e rrezikshme për ta zhvendosur. Vepruam shpejt. Po të kishte marrë dy javë, ndoshta do të kishin pasur kohë. Por jo kështu.

Ata e dinin që po vinim. Dhe kur e dinë këtë, nuk qëndrojnë 30 kate nën tokë. Ishte një fitore e madhe — për të gjithë, përfshirë Iranin. Ata kanë një shtet, kanë naftë, janë të zgjuar — mund të rikuperohen.

Izraeli u godit rëndë këto ditë — raketat balistike rrëzuan shumë ndërtesa. Por reaguan mirë. Netanyahu duhet të jetë shumë krenar. Kanë bërë një punë të shkëlqyer. Por Irani nuk do të ndërtojë bomba për një kohë të gjatë.

— Zoti President, si përgjigjeni ndaj raporteve të inteligjencës që thonë se objektet bërthamore iraniane u shkatërruan vetëm pjesërisht?

— Thonë “ndoshta” — por nuk e dinë me siguri. Pete mund të flasë për këtë — ishte raport i departamentit të tij. Izraeli do ta konfirmojë shpejt — Netanyahu ka njerëzit e tij atje. Por kemi dëgjuar se ishte shkatërrim total. Kur sheh fotot para dhe pas, gjithçka mbi tokë është e djegur — pemë, ndërtesa. Një ndërtesë mbijetoi sepse ishte futur thellë në granit, ndaj zjarri kaloi sipër. Por besoj se ishte shkatërrim total.

Nuk mendoj se kishin kohë të lëviznin ndonjë gjë. Vepruam shpejt. Është shumë e vështirë dhe e rrezikshme për ta zhvendosur atë material. Ata e dinin që po vinim, dhe kur e dinë, nuk rrinë më poshtë.

— Zoti President, ata që ndërtuan dhe lëshuan bombat thonë se raketat goditën saktësisht siç ishte planifikuar. Misioni ishte i përkryer — pikërisht në objektiv. Me 30,000 paund eksploziv, ishte shkatërrim nën Fordow. Çdo objektiv mori gjashtë municione. Çdo pretendim ndryshe ka motive politike.

Gjithashtu, raporti që po përmendet — ishte tepër sekret, paraprak, dhe i shënuar me “besim të ulët”. Pra njerëzit po spekulojnë me qëllime. Bazuar në atë që dimë, shkatërrimi ishte nga i moderuar në të rëndë — ndoshta i rëndë.

— A është nisur ndonjë hetim për rrjedhje të informacionit?

— Po. Po kryejmë një me FBI-në. Ajo informatë ishte e brendshme — vlerësime të dëmit. CNN dhe të tjerët po e paraqesin ndryshe për ta bërë presidentin të duket keq, kur në fakt ishte një sukses i madh.

Kishim një sukses të jashtëzakonshëm. Dhe është fyese — është mungesë respekti për pilotët, gjeneralët, ekipin. Ishte një operacion i përkryer.

Ato bomba u hodhën nga 52,000 këmbë lartësi. Pa dritë hëne. Pa dukshmëri. Dhe goditën saktësisht.

Gjithashtu — askush nuk po flet për këtë — lëshuam 30 raketa Tomahawk nga nëndetëset, nga 400 milje larg. Secila goditi brenda një këmbë nga objektivi. Shkatërruan ndërtesa që Izraeli nuk mund t’i arrinte. Ato ishim ne — me Tomahawk. Dhe askush nuk po flet për këtë./Mitropol/